การประกาศเจตนารมณ์และมอบนโยบาย
เรื่อง การป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์

   วันนี้เป็นวันสำคัญที่เราจะมาช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ ทั้งเพื่อนร่วมชาติ และเพื่อนร่วมโลกประสบชะตากรรม อันเป็นผลเนื่องมาจากหลายอย่าง แน่นอนความยากจนที่ ดร.สายสุรี พูด ไม่ใช่ตัวมันเองไปผลักเข้าสู่กระบวนการ แต่มันทำให้คนอ่อนแอ เหมือนร่างกายมนุษย์ที่ขาดภูมิคุ้มกันเชื้อโรค อะไรก็แข็งแรงทั้งนั้น เชื้อโรคที่อ่อนแอก็กลายเป็นเชื้อโรคที่แข็งแรง ถ้าร่างกายไม่มีภูมิคุ้มกัน ความยากจนก็เช่นกันทำให้คนผิดพลาดได้มากมาย เหมือนภูมิคุ้มกันที่มันอ่อนแอถูกชักชวนง่าย เพราะว่าความรู้ การศึกษา ความโลภ มันมีทุกอย่างอยู่ในนั้น ผมชอบใจคำจำกัดความของ UN ในวีดิทัศน์ ซึ่งมีความเข้าใจมาก แต่ผมอยากจะเติมให้เข้าใจเนื้อหาก่อนที่เราจะเข้าไปสู่นโยบาย

   ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า ปัญหาการค้ามนุษย์เป็นปัญหาที่เราต้องห่วงใย เรื่องการค้ามนุษย์เป็นสิ่งชั่วร้าย การค้ามนุษย์เป็นสิ่งที่เราต้องหยุดยั้ง เราต้องเข้าใจตรงนี้ก่อน นอกเหนือจากเราเข้าใจคำจำกัดความของ UN แล้ว หนึ่ง เราเข้าใจก่อนว่า อาชญากรรมการค้ามนุษย์เป็นอาชญากรรมที่ไม่สามารถทำได้คนเดียว เป็นอาชญากรรมที่มีเครือข่าย หรือจะเรียกว่าเป็น Organized Crime เพราะเป็นการเชื่อมโยงกัน ตั้งแต่นายหน้า ข้าราชการทุจริต จนถึงผู้ค้า ตั้งแต่ภายในประเทศจนถึงต่างประเทศ สอง เราต้องเข้าใจว่าอาชญากรรมการค้ามนุษย์ เป็นอาชญากรรมที่กระทบต่อความรู้สึกด้านมนุษยธรรมเป็นอย่างยิ่ง เราต้องเข้าใจว่า อาชญากรรมที่เกี่ยวกับการค้ามนุษย์นั้น ถือว่า cruel and unusual พอ ๆ กับการฆ่าคนตาย ที่เราถือว่านักโทษที่ฆ่าคนตายเป็น cruel and unusual พวกที่ฆ่าคนตายผ่อนส่ง ถ้าเราเห็นความลำบากของคนที่เอาไปค้าอย่างที่ทูตกษิตพูดเมื่อกี้นี้ ก็จะเห็นว่าพวกนี้โหดเหี้ยม ทารุณ อาชญากรรมเหล่านี้มีเศรษฐกิจเป็นแรงจูงใจ เพราะฉะนั้นที่ Mr. England พูดเรื่องการจัดการด้าน Supply และ Demand อาชญากรรมทุกประเภทที่มีผลตอบแทนด้านเศรษฐกิจ จะต้องเข้าใจคำว่า Demand และ Supply อย่างชัดเจน ถ้า Demand พบกับ Supply เกิดเศรษฐกิจ เมื่อ Demand และ Supply ไม่เจอกันหรือถูกแยกออกจากกันก็ไม่เกิดเศรษฐกิจ เพราะฉะนั้น Mr. England พูดถึงการจัดการ Demand และ Supply เป็นสิ่งที่จริงและต้องทำ เหมือนกับที่เราจัดการแก้ไขปัญหายาเสพติด ด้าน Demand side คือด้านเด็กและเยาวชนที่ล่อแหลมให้ไปติดยา และซื้อยาต่อไป ส่วนด้าน Supply side คือผู้ผลิตยา ขายยา และมีอีกอันหนึ่งคือ Potential Demand คือเด็กที่อาจเข้ามาสู่กับดักของ Demand และ Supply นี้ นั่นคือ สิ่งที่เราทำเรื่องยาเสพติด

   เรื่องค้ามนุษย์ก็เช่นเดียวกัน Supply คือ หญิงที่ยากจนหรือเด็กที่เอามาเป็นขอทาน หรือเอามาเป็นแรงงานในโรงงานที่ใช้แรงงานราคาถูกหรือแรงงานทาส การค้ามนุษย์อาจเป็นการค้าหญิง แน่นอนที่เราพูดกันคือการค้าหญิง ค้าโสเภณี แต่ความจริงแล้วครอบคลุมมากกว่านั้น แต่เน้นเรื่องการค้าหญิง การค้าโสเภณีเป็นเรื่องใหญ่ ที่มากกว่านั้นอาจจะเอาเด็กมาขอทาน หรือถ้าโชคดีหน่อยเด็กถูกเอาไปเลี้ยงเป็นลูกในต่างประเทศ อีกอันคือแรงงานทาส

   วันนี้ที่เราเน้นกัน เราอยากจะแยกการจัดการ Demand และ Supply ออกไปให้แน่นอนว่าอาชญากรรมการค้ามนุษย์เกี่ยวข้องกับข้าราชการทุจริตแน่นอน คอร์รัปชั่น ถ้าไม่มีคอร์รัปชั่นในหมู่ข้าราชการ ปัญหาจะเบาบางกว่านี้เยอะ ผมไม่ได้บอกว่าจะไม่มี แต่เบาบางกว่านี้เยอะ ความไม่ใส่ใจเป็นส่วนหนึ่ง แต่การไม่บังคับใช้กฎหมายเป็นเรื่องสำคัญ การไม่บังคับใช้กฎหมายเพราะขี้เกียจยังพอว่า แต่ร่วมมือก็มี วันนี้ต้องบอกให้ชัดเจนว่ารัฐบาลเอาจริง สิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องสำคัญ

   เรามาย้อนไปว่า ปัญหาเรื่องการค้ามนุษย์ เราต้องเข้าใจธรรมชาติ ธรรมชาติของการพัฒนาเศรษฐกิจในระดับที่ต่างกัน เกิดการหมุนเวียนของการแสวงหาโอกาส เราเรียนสมัยเด็ก เรียนทฤษฎีกาลักน้ำที่ระดับน้ำต่างกัน มันจะไหลเข้ามาหากันถ้าต่อท่อ เหมือนกันครับประเทศไทยเป็นทั้งต้นทาง คือ หญิงไทยถูกล่อลวงไปขายต่อในต่างประเทศโดยเฉพาะญี่ปุ่น เยอรมัน มาเลเซีย เราเป็นปลายทางก็ใช่ มีผู้หญิงทั้งชาวเขา ชาวพม่า จีนตอนใต้ ลาวถูกลักลอบเข้ามาขายในกรุงเทพมหานครก็มีเยอะ ไทยเป็นทางผ่านก็ใช่ เพราะหญิงเหล่านั้นผ่านประเทศไทยไปประเทศอื่น เรื่องนี้เป็นเรื่องธรรมชาติของเศรษฐกิจที่ต่างกัน ทุกคนก็จะไปแสวงหาโอกาส โอกาสจะผิดหรือถูกแต่ต้องการโอกาสทางเศรษฐกิจเท่านั้น แรงงานเช่นกัน แรงงานผิดกฎหมายที่ลักลอบเข้ามาไทย

   ท่านทั้งหลายต้องเข้าใจว่าวันนี้ประเทศไทยกล้าเผชิญความจริง และต้องการแก้ปัญหาอย่างแท้จริง ตรงไปตรงมา เราพูดตลอดเวลาว่า เรามีแรงงานเถื่อน 2 ล้าน 3 ล้าน 4 ล้าน วันนี้เราเปิดโอกาสและชักชวนทุกวิถีทางเพื่อให้แรงงานผิดกฎหมายมาจดทะเบียน การจดทะเบียนเสร็จสิ้นไปแล้ว มีแรงงานมาจดทะเบียน 1 ล้าน 2 แสนกว่าคน สิ่งนี้เราทำเพื่ออะไร เราไม่ต้องการเปิดโอกาสให้มี grey area ที่ทำให้เจ้าหน้าที่ทุจริต เราไม่ต้องการเปิดโอกาสให้นายจ้างไร้คุณธรรมทำร้ายเพื่อนมนุษย์ เราไม่ต้องการเปิดโอกาสให้คนเหล่านี้ซึ่งหมดโอกาสสิ้นหวัง เพราะว่าต้องดำดิน ต้องถูกข่มขู่ ถูกรีดทรัพย์ ต้องไปในทางที่ผิด เช่น ค้าประเวณี หรือประกอบอาชญากรรม ค้ายาเสพติด เพราะฉะนั้น เราต้องการให้เขาโผล่ขึ้นมาอย่างชัดเจน จดทะเบียนและออกบัตรเลข 13 หลัก เหมือนประชาชนไทย แต่คนละรหัส เราจะดูแลเรื่องสุขภาพของพวกเขา เราจะดูแลคุ้มครองให้เขาได้รับการปฏิบัติเยี่ยงมนุษย์อย่างมีศักด็ศรี แน่นอนต้องมีระบบการเก็บภาษี แต่เราต้องกำหนดโควตาชัดเจนว่า เราต้องการแรงงานต่างชาติเท่าไร วันนี้ความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน ถือว่าเป็นความร่วมมือที่จริงใจต่อกันมากไม่มีความหวาดระแวงต่อกัน

   ฉะนั้นการทำงานร่วมกันจึงทำงานง่าย เพราะฉะนั้นการจดทะเบียนแรงงานจะเป็นการช่วยแก้ปัญหาอย่างหนึ่งของ Human trafficking ในโอกาสต่อไป อันนี้เป็นชั้นต้น แต่เราต้องทำต่อ บางคนเวลาเราจะทำอะไรชั้นที่หนึ่ง ก็ออกมาวิจารณ์ว่าทำไมไม่ทำขั้นตอนที่สองที่สาม มันไม่ได้ กดปุ่มว่า ชั้นที่ 1 แล้วจะเป็น 2 และ 3 อัตโนมัติมีขั้นตอนของมันอยู่ ขอเรียนให้ทราบว่า เรื่องนี้รัฐบาลเข้าใจ

   รัฐบาลนี้เข้าใจหลักเมตตาธรรม เราถือว่ามนุษย์คือเพื่อนร่วมเกิด แก่ เจ็บ ตาย ด้วยกันทั้งสิ้นไม่ว่ามนุษย์นั้นจะมาจากชาติไหน เมื่อเข้ามาอยู่ในแผ่นดินไทย เราจะต้องรักษาศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ของคนทุกคนที่เข้ามาอยู่ที่นี่ ถึงแม้ว่าเขาจะไม่ใช่คนไทย อันนี้เรามีความชัดเจน แล้วเราต้องการให้โอกาสคนทุกคน ที่มาพึ่งพระบรมโพธิสมภารของพระเจ้าอยู่หัวในประเทศไทย เราพร้อมจะให้ความคุ้มครองดูแลเขา แต่แน่นอนครับเราต้องรักษา law and orderแต่ว่า law and order ต้อง balance ด้วยการปฏิบัติตาม rule of law ไม่ใช่ law and order without rule of law หลายคนไม่เข้าใจ พยายามวิจารณ์รัฐบาลนี้ในหลายมุมผมจบ Ph.D. ทาง Criminal Justice เพราะฉะนั้นวิทยานิพนธ์ผมเกี่ยวกับเรื่องของ rule of law ฉะนั้นไม่ต้องห่วง บังเอิญเวลาผมทำอะไรต้องมุ่งให้สำเร็จ เพราะฉะนั้นความเด็ดขาด ความจี้ไชมันมี แต่เราพยายามอย่างยิ่งเพื่อให้เป็นไปตามกฎหมาย

   Human trafficking ถ้าจะเน้นเรื่องของการค้าหญิงโดยเฉพาะ ถามว่านโยบายจะเป็นอย่างไร ต้องเข้าใจก่อนว่ามี 2 ส่วน ส่วนของผู้ค้าถึงแม้มีเจตนาจะไปค้า เนื้อหาของอาชญากรรมมันเป็นความผิด เพราะเราบอกว่า มันผิด ถ้าเราบอกว่ามันไม่ผิด มันก็ไม่ผิด แต่กฎหมายบัญญัติว่าผิด จึงเป็นอาชญากรรมเป็น mala prohibita แต่คนค้าหญิงเป็นอาชญากรรมที่เราเรียกว่า mala in se ถือเป็นความผิดเป็นความชั่วร้ายในตัวมันเอง ซึ่งไม่ได้บอกเพียงแต่ว่ากฎหมายบัญญัติผิดมันจึงผิด แต่เพราะมันมี evil by nature เพราะฉะนั้นเมื่อเป็นอย่างนี้ ในการดำเนินคดีจึงยาก ต้องเข้าใจว่าการฟ้องคดีอาญาเป็นอำนาจของรัฐที่จะฟ้องหรือไม่ฟ้อง เพื่อให้เกิดความสงบสุขหรือความมั่นคง รวมทั้งเพื่อให้เกิดศีลธรรมอันดี ฉะนั้นผมอยากให้มีการแก้กฎหมาย หรือระหว่างไม่มีการแก้กฎหมาย ต้องให้มีการปฏิบัติเหมือนอย่างที่เราทำกันเรื่องยาเสพติด นั่นก็คือผู้เสพเป็นผู้ป่วย เพราะฉะนั้นผู้ค้าถ้าเราต้องดำเนินคดีไปสู่ผู้ที่เป็นธุระจัดหา ผู้ข่มขู่ เราจะต้องไม่ฟ้องเหยื่อเหล่านั้น ถ้าฟ้องเหยื่อ เหยื่อต้องป้องกันตัวเอง และจะทำให้คนเหล่านั้นกลับไปเป็นมิตรกับเหยื่อ เพราะต้องยืนข้างเคียงกันเพื่อให้หลุดพ้นคดี ถ้าเราจะแยกให้เหยื่อออกจากผู้ที่หลอกลวง เราต้องกันเหยื่อออกมา ต้องไม่ถือว่าเหยื่อนั้นเป็นอาชญากร หรือผู้กระทำผิด นโยบายนี้จะต้องเอามาใช้แล้วจะต้องแก้กฎหมายก็ต้องแก้ ท่านไม่มีทางจะลงโทษคนที่ร้ายกว่าหรืออาชญากรที่ทำผิดโดยหลักที่เราเรียกว่า mala in se แต่เราจะต้องมานั่งไล่จับและลงโทษที่เป็นอาชญากร เพราะกฎหมายถือว่าเป็น mala prohibita ซึ่งมันไม่ใช่

   สิ่งที่เป็นปัญหาอันหนึ่ง คือ เรื่อง human capacity building เรายังขาดการฝึกอบรมวิจัยและเข้าใจในเรื่องที่เราทำ ยังไม่เพียงพอ เพราะฉะนั้นมันจะต้องมีการทำ training และ training ในเรื่องนี้ต้องเป็นลักษณะของ multi disciplinary ไม่ใช่นักกฎหมายอย่างเดียวหรือไม่ใช่คนบังคับใช่กฎหมายอย่างเดียว มีทั้ง social worker มีทั้ง psychologist หรือ psychiatrist ต้องเอาคนเหล่านี้เข้ามาเกี่ยว เพื่อทำ human capacity building ในบุคคลซึ่งเกี่ยวข้องเพื่อจะแก้ไขปัญหาดังกล่าว สาเหตุคือ ทั้งทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ทำทุกๆด้านเพราะฉะนั้นถ้าเราเข้าใจตรงนี้ เราทำตรงนี้เราเอาอยู่ แต่ที่สำคัญที่สุด กลไกที่สำคัญที่สุดคือตำรวจ พนักงานยุติธรรมขั้นต้นคือตำรวจ ผู้บังคับใช้กฎหมายคือตำรวจ ตำรวจไม่ต้องรอนโยบายและไม่ต้องถามนโยบายใดๆทั้งสิ้น มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย ต้องบังคับใช้กฎหมาย เมื่อมีกฎหมายไม่ยกเลิก ถือว่าเป็นหน้าที่ ของผู้บังคับใช้กฎหมาย ต้องบังคับใช้กฎหมาย ไม่ต้องถาม และอีกอันหนึ่งถ้ากฎหมายไม่ชัดเจน กฎหมายจะยุ่งยาก กฎหมายอีกหลายฉบับ เสนอแก้มา พร้อมแก้ รัฐบาลนี้พร้อมเผชิญปัญหาและพร้อมแก้ไขปัญหาทุกรูปแบบ อะไรที่รัฐบาลยังไม่รู้หรือว่ายังไม่นำไปสู่ลำดับต้นๆของการแก้ไขปัญหา เพราะว่าเรื่องมันเยอะ ส่วนราชการที่เห็นว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่เริ่มมี alarm เริ่มน่าตกใจแล้ว เสนอมาได้เลย พร้อมที่จะแก้ไข อย่าว่าแต่ส่วนราชการแม้แต่ NGOs นักสังคมสงเคราะห์ทั้งหลาย เห็นว่าประเทศไทยกำลังเผชิญอะไรช่วยบอกด้วย แต่เมื่อบอกสู่การรับรู้แล้ว ต้องยอมรับว่าการจัดสู่ลำดับความสำคัญไม่เหมือนกัน บางเรื่องคนหนึ่ง มุมหนึ่ง เห็นความสำคัญ อีกคนหนึ่งอาจจะเห็นความสำคัญเหมือนกันแต่น้อยกว่าอีกเรื่องหนึ่ง เพราะไม่สามารถทำทุกเรื่องได้พร้อมกัน โดยเฉพาะประเทศยากจน เรื่องปัญหาสังคมของประเทศยากจนหรือประเทศกำลังพัฒนาจะมองเป็นลำดับหลัง จะมองผลักดันปัญหาเศรษฐกิจก่อน แต่ทั้งคู่ต้องไปด้วยกัน ต้อง balance ถ้าจะบอกว่าสังคมสำคัญกว่าหรือเศรษฐกิจสำคัญกว่าไม่จริง ทุกอย่างไม่มีอะไรสำคัญกว่า สำคัญที่ทั้งคู่ต้องทำไปด้วยกันและ balance อะไรมากไปน้อยไปไม่ดีทั้งนั้น พระพุทธเจ้าท่านสอนไว้แล้วว่า มัชฌิมาปฏิปทา ความจริงมัชฌิมาปฏิปทาไม่ใช่สายกลางโดยแท้ แต่หมายความว่าความพอดีหรือจะเรียกว่า theory of harmony ก็ได้ ผมคิดว่า เราคงต้องทำหลายๆอย่าง กล่าวโดยสรุปคือ

Capacity building
  อย่างจริงจังแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อให้เข้าใจ nature ของปัญหาอย่างจริงจัง และ nature ของผู้ที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็น victims หรืออาชญากร และต้องเข้าใจว่าทำอย่างไร จะ handle อย่างไร กฎหมายจะทำอย่างไร และการประสานการฟ้อง ทั้งอัยการและศาลจะทำอย่างไร จะต้องมีกระบวนการที่จะต้องทำ training ฝากว่าจะต้องทำต่อไป เจ้าหน้าที่ที่เยียวยา หรือทำหน้าที่ remedy หรือ rehabilitation มีทั้ง remedy and rehabilitation ไม่ใช่ remedy อย่างเดียว ทั้ง 2 ส่วนนี้ต้องได้รับการพัฒนาเพื่อให้ทำได้ถูกวิธี
เรื่องของ Intelligence exchange และเรื่องของความร่วมมือ
เพราะฉะนั้นการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารของประเทศต่างๆที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นต้นทาง ทางผ่าน และปลายทาง รวมทั้งเรื่องของการประสานงานระหว่างองค์กรทุกระดับ ไม่ใช่หน่วยข่าวอย่างเดียว หน่วยปฏิบัติการด้วย เป็นสิ่งที่จะเร่งรัดให้เกิด เพราะฉะนั้นผู้ที่เป็นเจ้าภาพเรื่องนี้จะต้องสร้าง network ของความร่วมมือ จะต้องมีว่าจากจุดไหนไปจุดไหนและให้เกิดการพบปะคุ้นเคยกัน ประสานงานกันได้อย่างไม่เป็นทางการ เพื่อความฉับไวในการแก้ปัญหา ต้องเร่งทำ
ต้องแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เพื่อให้ความเข้าใจ หรือการแก้ไขปัญหา Human trafficking ตรงประเด็นมากขึ้น กฎหมายอะไรที่เกิดขึ้นมานานแล้ว คนที่เป็นอาชญากรรู้วิธีเลี่ยงหมดแล้ว สังคมเปลี่ยนเร็วแต่กฎหมายเปลี่ยนช้าพฤติกรรมของมนุษย์ทั้งคนดีและคนไม่ดีก็เปลี่ยนไปเร็ว แต่กฎหมายไม่เปลี่ยนตาม เพราะฉะนั้นกฎหมายที่ล้าสมัยต้องได้รับการแก้ไขปรับปรุง ถ้ากฎหมายเฉพาะต้องมีก็ต้องมีเพื่อให้การทำงานมีประสิทธิภาพขึ้น ส่วนการลงโทษนั้น ขอให้เน้นว่า certainty of punishment is much better than severity of punishment กฎหมายแรงเท่าไรแต่ไม่ถูกจับกุมไม่ถูกลงโทษ ไม่มีความหมายเลย แสดงว่ากฎหมายนั้นขาดความศักดิ์สิทธิ์อย่างสิ้นเชิง โทษไม่ต้องหนักมาก แต่ว่าทำทีไรแล้วไม่เคยหลุดพ้นได้ คนกลัวว่า deterrence of crime ไม่ใช่ severity of punishment แต่ certainty of punishment สำคัญกว่า เพราะฉะนั้น เรื่อง certainty of punishment เป็นเรื่องสำคัญ
ตำรวจต้องมีประสิทธิภาพ ต้องไม่มีคอร์รัปชั่น
ถ้าตำรวจและเจ้าหน้าที่ชายแดนคอร์รัปชั่นก็จบที่เราประชุมในวันนี้เสียเวลา ผมยืนพูดไม่กี่สิบนาทีก็ถือว่าเมื่อยเปล่า ผมยืนพูดถึงวันพรุ่งนี้ก็ได้ ถ้าตำรวจจะเอาจริง และเจ้าหน้าที่ชายแดนจะเอาจริง แต่ต่อไปนี้ไม่เอาจริง ผมเอาจริงเอง
เรื่องของการ campaign หรือ การรณรงค์
เมื่อกี้ท่านอาจารย์สายสุรี และท่านทูตกษิตฯ พูดว่าอยากให้กลุ่มเสี่ยงเห็นความเป็นจริงชั่วร้ายแค่ไหน อย่ามองแต่เห็นแต่ heaven เพราะ heaven นั้นมันยิ่งกว่า tip of iceberg เสียอีก จริงๆแล้วข้างล่างของก้อนน้ำแข็งนั้นคือ hell ไปเห็นยอดน้ำแข็งลอยน้ำ คิดว่ายอดตรงลอยน้ำคือ heaven แต่ความจริงแล้วมันมี hell สัดส่วนที่ใหญ่กว่าเยอะคือนรก ต้องอธิบายให้ประชาชนรู้ว่าสิ่งที่สร้างสรรค์มันคือนรก เพราะฉะนั้นต้องทำ campaign ให้ชัดเจน
ต้องหาทาง divert
คือผลักดันให้คนซึ่งกำลังเข้าสู่ภาวะอย่างนี้พ้นไป บางครั้งภาวะของการเข้าสู่สภาวะทางค้าประเวณีไม่ใช่ว่าเข้าเพราะถูกหลอก บางทีเข้าไปโดยเต็มใจ และเข้าไปทั้งๆที่รู้ ผมเคยนั่งคุยกับเด็กผู้หญิงอายุ 13 ปี ออกจากบ้านอยากเที่ยว หลังจากนั้นตกอยู่ในกับดักของพ่อเล้าถูกซ้อมตี เพื่อบังคับให้รับแขกวันหนึ่งเป็นสิบ นี่คือนรกแท้ๆ เพราะฉะนั้นสิ่งนี้คือสิ่งที่เราจะต้องหาทาง divert ผมได้มอบหมายให้คุณลดาวัลย์กับกรมสุขภาพจิตไปคิดกันว่าทำอย่างไรถึงจะมีบทบาท divert แน่นอน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ต้องเข้ามามีบทบาท คือเราจะต้องมี call center และพยายามจะให้ peer พูดกับ peer คือให้เด็กที่เรียนทางสังคมสังเคราะห์หรือ social work ทั้งหลาย หรือเรียกทางด้าน psychology ทั้งหลายมาทำงาน part time อยู่ที่ call center เพื่อให้คำปรึกษาแก่เพื่อนรุ่นราวคราวเดียวกัน มีอะไรโทรเข้ามาปรึกษาโดยไม่ต้องรู้จักกัน แล้วก็ divert เขาออกจากระบบ นอกจากคำปรึกษาแล้วคือโอกาสที่ อ.สายสุรีฯ พูดว่า ไปล่าหาคนที่อยู่นอกระบบเป็นคนยากจนตัวจริง เพราะเราเคยเจอคนยากจนไม่จริงมาแล้ว เขียนจดหมายว่าพ่อเลิกกับแม่ แม่ขายขนมจีนเลี้ยง เรื่องนี้น่าเชื่อถือมาก จ่ายไปแล้ว 30,000 บาท ไปตรวจพบว่าร้านขนมจีนราคา 10 ล้านบาท เป็นตึกแถวใหญ่อย่างนี้จนไม่จริง เพราะฉะนั้นเราต้องไปล่าหาคนที่จริงและดูแล กว่าที่เราจะจะแก้ปัญหาความยากจนจนเหมือนเป็นโรคไต จะรอให้ไตฟื้นทีเดียวไม่ได้ต้องใช้ไตเทียมไปก่อน เพราะฉะนั้นวันนี้ต้องหาทาง ซึ่งรัฐมนตรีสรอรรถพูดเมื่อกี้ว่า เราต้องใช้การแก้ไขปัญหาความยากจนเป็นเครื่องมือสำคัญอันนั้นเป็นเรื่องจริง การค้ามนุษย์ที่เกิดขึ้นในประเทศเพื่อนบ้านเกิดจากความยากจน โอกาสทางสังคม การศึกษา การสู้รบ เลยทำให้คนเหล่านี้ต้องดิ้นรนแสวงหา อันดับแรกค้าทรัพยากรธรรมชาติ เมื่อทรัพยากรธรรมชาติหมด ค้ายาเสพติด ยาเสพติดค้ายากขึ้น ค้าสิ่งที่มีมาแล้วธรรมชาติคือมนุษย์ นี่คือสิ่งที่เป็นปัญหาที่เราจะต้องช่วยกัน นี่คือทำไมรัฐบาลไทยถึงมีนโยบาย economic strategy ร่วมกับประเทศเพื่อนบ้าน เพราะว่าเราต้องเห็นใจประเทศเพื่อนบ้านที่ต้องไปช่วยเขา เรื่องมนุษยธรรมต้องแยกออกไม่ได้หมายความว่ามนุษยธรรมกับการเมืองคนละเรื่องกัน มนุษยธรรมคือมนุษยธรรม ถ้าเราไม่มีมนุษยธรรมต่อประเทศเพื่อนบ้านแล้วเราจะมีกับใคร
อีกประการหนึ่งเหมือนว่า เราตั้ง Defensive line
เราจะตั้งในบ้านเราหรือจะตั้งในประเทศเพื่อนบ้าน เราตั้งที่ประเทศเพื่อนบ้านจะเกิดผลดีกว่า คือ
- เป็นการช่วยเหลือทางมนุษยธรรม
- เป็นการให้โอกาสกับเพื่อนบ้าน
- ใช้เงินน้อยกว่ามาก
- ง่ายกว่า
แต่สิ่งที่เรามาตั้ง Defensive line ภายในประเทศจะยากกว่า แพงกว่า และมีปัญหาแทรกซ้อนอีกมาก นั้นคือสิ่งที่เป็นแนวคิดที่ผมไปช่วยประเทศเพื่อนบ้านเพราะอยากเห็นเขาดีขึ้น อยากเห็นการค้ายาเสพติดลดลง อยากเห็นการค้ามนุษย์ลดลง อยากเห็นการทำลายทรัพยากรธรรมชาติและป่าไม่ลดลง และอยากเห็นเขามีความความสุข เราคงไม่มีความสุขแน่ถ้าเราปลูกคฤหาสน์หลังใหญ ่แต่ขณะที่ข้างบ้านยากจน กางเต็นท์ เดินออกไปก็ถูกปล้น ไม่ใช่เป็นสิ่งที่เราต้องการ prosper side neighbour รวมทั้ง poverty eradication ในประเทศนั้นคือ Program เป็น Strategies ที่จะเป็นคำตอบของ Human trafficking ได้ในระดับมากพอสมควร แต่ไม่หมดทีเดียว เพราะฉะนั้นจึงเป็นสิ่งที่เราจะต้องทำต่อไป เรื่องของการ divert ให้โอกาส
สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ เรื่องของ remedy กับ rehabilitation
เรื่องของการเยียวยาและการฟื้นฟู ซึ่งขณะนี้ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ทำอยู่แล้ว แต่ไม่พอ ผมจะตั้งเงินเริ่มต้นที่ 500 ล้านบาท ใช้สำหรับดูแล Victim ของ Human trafficking รวมทั้ง Victim ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสังคมอื่นๆและจะมี Committee ซึ่งประกอบด้วยภาครัฐ ภาคเอกชน เข้าร่วมกันเป็น Committee ในการพิจารณาเรื่องแต่ละเรื่องที่นอกเหนือจากระบบราชการ เพราะรอระบบราชการจะไม่ทันการ ถามว่าเอาเงินจากไหน เงินกองสลาก คือ เงินคนจนต้องกลับไปที่คนจนทั้งหมด ผมไม่คิดว่าท่านทั้งหลายในที่นี้ซื้อหวย มีคนจนเท่านั้นที่ซื้อหวยไม่รู้จะห้ามอย่างไร ระบบหวยมีมานานแล้ว เลิกไม่ได้เพราะคนขายหวยเดือดร้อน จึงแก้ปัญหาโดยเอาเงินที่ได้จากการขายหวยทั้งหมดกลับไปให้คนจน ไม่ว่าจะเป็นทุนการศึกษาคนจน การเยียวยาปัญหาสังคมที่เกิดขึ้นทั้งหมด อันนี้คือ สิ่งที่จะตั้งไว้และมี Committee ดูแล
ผมอยากให้มีวิวัฒน์พลเมือง คล้ายๆ ยาเสพติด
แต่เป็นวิวัฒน์พลเมืองที่สร้างโอกาสฟื้นฟูและให้โอกาสกลับคืนสู่สังคม หลังฟื้นฟูและมีการ Capacity building แล้ว ถึงจะส่งออกไปไม่เช่นนั้นปล่อยออกจากคุก คนที่ติดคุกออกไปคิดอะไรไม่ออกนอกจากประกอบอาชญากรรมใหม่เป็น recidivism เพราะฉะนั้นคนที่ค้าประเวณีถ้ายังไม่หมดสภาพก็ยังค้าอีก ถ้าหมดสภาพก็ไปชวนเด็กมาค้า เพราะไม่รู้ว่าจะไปทำอะไร อันนี้ต้องเพิ่มเรื่อง Capacity building เรื่องการ rehabilitation การฟื้นฟู เป็นเรื่องที่สำคัญไม่ใช่เยียวยาแล้วจบ เพราะฉะนั้นผมอยากทำคล้ายๆ วิวัฒน์พลเมืองหรือเกษตรโยธิน ที่ทำมา อันนี้ถึงจะครบวงจรถึงจะทำให้คนเหล่านี้ได้กลับสู่สังคมที่ดี
ประการสุดท้ายเรื่องของ Stigma (สิ่งที่ตอกย้ำความน่าละอาย การตราหน้า)
ถ้าคนมี Stigma กลับสู่สังคมลำบากมาก และถ้าหากต้องไปหาสังคมใหม่ก็แพง ค่าใช้จ่ายแพงเพราะฉะนั้นเรื่อง Stigmatisation จะต้องคิดให้ดีว่าจะแก้ไขกันอย่างไร นักสังคมวิทยา นักจิตวิทยา และ จิตแพทย์ ต้องมาช่วยกันคิดว่าจะทำอย่างไรถึงจะ relieve (บรรเทา ปลดเปลื้อง) Stigma นี้ให้ออกไป


   ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่รัฐบาลต้องการจะทำและคงจะต้องทำอย่างจริงใจและจริงจัง ทุกๆ มิติ ถ้าขาดมิติใดมิติหนึ่ง ก็อาจจะไม่เพียงพอ เพราะฉะนั้นวันนี้ต้องขอความร่วมมือทุกฝ่ายที่พร้อมกันอยู่ที่นี้ เพราะเรามีจิตใจรักเพื่อนมนุษย์ เพราะเรามีความรู้สึกว่ามนุษย์ทุกคนประกอบขึ้นมาเป็นโลก เมื่อโลกประกอบด้วยมนุษย์ทุกคนในพื้นโลกนี้ มนุษย์ทุกคนต้องพึงเมตตาธรรมต่อกันและกัน มนุษย์ต้องหาทางช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ที่วันนี้แย่กว่าเราเพราะฉะนั้นพวกเราไม่ต้องไปบ่นหรอก เพราะมีคนแย่กว่าเรา มีอีกเยอะในชีวิตนี้ และต้องอย่าลืมว่า เราต้องเห็นใจเพื่อนมนุษย์ร่วมชาติของเรา ร่วมโลกของเราที่ยัง suffer ถึงขนาดต้องไปขายตัว เอาลูกไปขาย ซึ่งการเอาลูกไปขาย จิตใจใช้ไม่ได้ หรือว่าบางคนต้องใช้แรงงานทาส เริ่มเป็นนักธุรกิจก็ประกอบอาชญากรรมเสียแล้วแสดงว่าเป็นนักธุรกิจที่ใช้ไม่ได้

   สิ่งเหล่านี้ต้องช่วยกันแก้ให้ดีและต้องประสานความร่วมมือ จุดอ่อนของสังคมไทยเราคิดว่าคนนี้เก่งดีให้ไปทำงานที่นี่ แต่ให้ไปทำโดยไม่มี Capacity building ไม่มี proper training บางทีสิ่งที่เก่งไปมันได้เพียงระดับหนึ่ง หลายคนถูกเลื่อนขึ้นไป beyond competency level เกิดจากการที่เราไม่ได้นึกถึงเขาอย่างพอเพียง เพราะฉะนั้น ถ้าเราคาดหวังอะไรจากตำรวจก็ต้องมีการ train ตำรวจที่ถูกต้อง เรื่องไหนที่เป็นนโยบายที่สำคัญต้องมา training กัน เพราะฉะนั้นผู้ที่รับผิดชอบต้องเรียกหาบุคคลที่จะเข้ามาช่วยกัน training และอย่าลืมว่าไม่มีใครรู้ทุกเรื่อง เราต้องการความร่วมมือกับทุกฝ่าย

   วันนี้ต้องขอขอบคุณผู้แทนสหประชาชาติ ผู้แทนสถานทูตต่างๆ รวมทั้ง NGOs ภาคเอกชนและเพื่อนข้าราชการ และเพื่อนรัฐมนตรีทั้งหลาย ที่ได้มองเห็นเรื่องนี้เป็นสำคัญ และขอย้ำอีกครั้งว่าปัญหาการค้ามนุษย์เป็นวาระแห่งชาติ ที่จะต้องทุ่มเทและร่วมมือร่วมใจกันอย่างแท้จริง และขอให้ทุกท่านได้ตั้งใจ ขอให้อานิสงส์จากการคิดดี ทำดี มีเมตตาธรรมต่อเพื่อนมนุษย์ จงบันดาลให้ทุกๆครอบครัวมีความสุขความเจริญยิ่งๆขึ้นไปครับ


สรุปสารัตถะการประกาศเจตนารมณ์และมอบนโยบาย เรื่อง การป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ โดย นายกรัฐมนตรี (พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร)
การประกาศเจตนารมณ์เรื่องการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์เป็นวาระแห่งชาติ
วันนี้ประเทศไทยกล้าเผชิญความจริง และต้องการแก้ไขปัญหาอย่างแท้จริง ตรงไปตรงมาในทุกมิติ โดยคำนึงถึงหลักมนุษยธรรม และความเป็นจริงที่เกิดขึ้นในบริบทของกระแสโลกาภิวัฒน์ รวมทั้งปฏิบัติตามกฎหมาย เห็นได้อย่างชัดเจนจากนโยบายการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างชาติผิดกฎหมาย
รัฐบาลไทยมีความเข้าใจที่ชัดเจนว่า การค้ามนุษย์เป็นอาชญากรรมที่มีผลกระทบต่อความรู้สึกด้านมนุษยธรรมเป็นอย่างยิ่ง ถือเป็น cruel and unusual ที่มีความโหดเหี้ยม ทารุณ เช่นเดียวกับการฆ่าคนตายเป็นความผิดเป็นความชั่วร้ายในตัวของมันเอง (mala in se) ต้องแก้ไขโดยเร่งด่วน
ปัญหานี้มีความเกี่ยวข้องกับการทุจริตคอร์รัปชั่นของข้าราชการ รัฐบาลมีนโยบายชัดเจนในการปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่น และต่อไปนี้รัฐบาลจะให้ความสำคัญอย่างจริงจัง กับการปราบปรามทุจริตคอร์รัปชั่นในเรื่องการค้ามนุษย์
มนุษย์ทุกคนในพื้นโลกนี้ต้องได้รับการปฏิบัติอย่างมีศักดิ์ศรี และมีเมตตาธรรมต่อกัน ช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์มีสภาพแย่กว่า และทุกฝ่ายต้องร่วมมือกัน
ปัญหาการค้ามนุษย์เป็นวาระแห่งชาติของรัฐบาลที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วนและจริงจัง


การมอบนโยบายเรื่องการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ให้ส่วนราชการต่างๆ ทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาครับไปดำเนินการโดยเร่งด่วน
ให้มองว่าผู้ถูกกระทำเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์ มิใช่อาชญากร ต้องไม่เอาผิดและไม่ส่งฟ้องและกันเหยื่อออกมา รวมทั้งแก้กฎหมายในเรื่องนี้ให้ชัดเจน
กลไกที่สำคัญที่สุดคือตำรวจ เพราะเป็นทั้งพนักงานยุติธรรมขั้นต้น และผู้บังคับใช้กฎหมาย ตำรวจไม่จำเป็นต้องรอนโยบาย หรือไม่ต้องถามนโยบายใดๆทั้งสิ้น แต่ต้องมีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจังและเคร่งครัด และต้องรู้กฎหมายทุกฉบับที่เกี่ยวข้อง
ตำรวจต้องมีประสิทธิภาพ ไม่คอร์รัปชั่น ถ้าตำรวจและเจ้าหน้าที่ชายแดนคอร์รัปชั่น การจัดประชุม ในวันนี้จะเป็นการเสียเวลาเปล่า แต่ถ้าตำรวจและเจ้าหน้าที่ชายแดนเอาจริง ปัญหาจะลดลงมาก ต่อไปนี้รัฐบาลจะเอาจริงถ้าตำรวจและเจ้าหน้าที่ชายแดนไม่เอาจริง
รัฐบาลพร้อมที่จะแก้ไขกฎหมายที่ยุ่งยาก ปรับปรุงและออกกฎหมายเฉพาะด้าน เพื่อให้กฎหมายมีความเป็นปัจจุบัน และสามารถแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ได้อย่างตรงประเด็น และที่สำคัญที่สุดต้องมีการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจังและสม่ำเสมอ ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจะต้องทำงานอย่างมีประสิทธิภาพและสุจริต โดยเฉพาะตำรวจจะต้องมีการอบรมอย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง
ส่งเสริมให้มีการวิจัย และสร้างความเข้าใจในเรื่องการค้ามนุษย์โดยการฝึกอบรมคนที่เกี่ยวข้องทั้งระบบ
เสริมสร้างศักยภาพ (Capacity Building) ให้แก่บุคลากรที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจังโดยให้มีความเข้าใจในทุกเรื่องที่เกี่ยวกับการค้ามนุษย์ ให้การฝึกอบรมให้เจ้าหน้าที่ได้รับการพัฒนาและมีความเข้าใจและปฏิบัติอย่างถูกวิธี เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ
ให้มีการประสานงานระหว่างอัยการ ศาล และตำรวจ ในการดำเนินการด้านฟ้องเกี่ยวกับคดีการค้ามนุษย์
แลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร (Intelligence Exchange) ระหว่างประเทศต้นทาง ทางผ่าน และปลายทาง และองค์กรทุกระดับ โดยการสร้างเครือข่าย และทิศทางความร่วมมืออย่างไม่เป็นทางการให้เกิดขึ้น เพื่อความรวดเร็วในการแก้ไขปัญหา
ใช้นโยบาย defensive line กับประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อเป็นการป้องกันในประเทศต้นทาง
รณรงค์ (Campaign) ให้เห็นสภาพปัญหาอย่างแท้จริง และช่วยเหลือผู้ที่กำลังจะเข้าสู่กระบวนการค้ามนุษย์ได้ถูกผลักออกไปจากขบวนการดังกล่าว โดยสร้างโอกาสทางด้านเศรษฐกิจและการศึกษาและทางเลือกที่เหมาะ ใช้นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ เข้ามาช่วยเหลือบุคคลเหล่านี้ และให้มีการดำเนินการโดยใช้มาตรการเชิงรุกเข้าไปค้นหากลุ่มที่ตกอยู่ในภาวะเสี่ยง
สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการฟื้นฟูและเยียวยาแก่ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อหรือผู้ที่ถูกกระทำ (Remedy and Rehabilitation) โดยรัฐบาลจะสนับสนุนเงินทุนเริ่มต้นให้ 500 ล้านบาท เพื่อดูแลผู้ถูกกระทำจากกระบวนการค้ามนุษย์และปัญหาสังคมอื่นๆ และให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการ ซึ่งประกอบด้วย ภาครัฐ ภาคเอกชน เข้ามาร่วมกันพิจารณาในแต่ละเรื่องให้มีความรวดเร็วที่นอกเหนือจากระบบราชการ
การฟื้นฟูเยียวยา ควรจะทำในหลายรูปแบบ และรูปแบบหนึ่งคือให้มีการจัดทำโครงการวิวัฒน์พลเมืองหรือเกษตรโยธิน ที่มีการฟื้นฟู เยียวยา และเสริมสร้าง capacity building ก่อนที่จะส่งไปสู่สังคมปกติ
ปรับเปลี่ยนทัศนคติของคนในสังคมให้มีทัศนคติที่ดีต่อผู้ที่ตกเป็นเหยื่อหรือผู้ถูกกระทำ (Stigma) เพื่อให้ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อหรือผู้ที่ถูกกระทำสามารถกลับเข้าสู่สังคมได้อย่างปกติ